Szukany produkt
 
Wydawnictwo 

Kategorie

 
 

Informacje

 
 
stolarstwo cz. 2
stolarstwo cz. 2
Charakterystyka wyrobów stolarskich, meble, stolarka budowlana, maszynowa obróbka drewna i tworzyw drzewnych, kleje, lakiery

 

Autor: Włodzimierz Prządka, Jerzy Szczuka
Tytuł: stolarstwo cz. 2
Rok wydania: 1997
Miejsce wydania: Warszawa
Oprawa: miękka
Format: 145x205 mm
Ilość stron: 383
Międzynarodowy Standardowy Numer Książki: ISBN 83-02-05242-6
Wydawnictwo: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
 
  • Opis
  • Spis treści
 

STOLARSTWO CZ. 2

W podręczniku omówiono połączenia z drewna i tworzyw drzewnych stosowane w wyrobach stolarskich, konstrukcje mebli i stolarki budowlanej, maszynową obróbkę drewna i tworzyw drzewnych oraz klejenie i oklejanie w pracach stolarskich. Ponadto podręcznik zawiera podstawowe wiadomości dotyczące materiałów do wykończania powierzchni wyrobów stolarskich oraz zagadnienia technologiczne produkcji mebli i stolarki budowlanej.

Wydawnictwa polecają książkę uczniom klas II i III szkoły zasadniczej, zawód - stolarz.

Drewno jest użytkowane przez ludzi od bardzo dawna. Pierwsza broń człowieka — maczuga, oszczep, łuk i strzały — była prymitywnie obrobioną gałęzią lub korzeniem. Dopiero osiadły tryb życia spowodował szerokie zastosowanie drewna do budowy umocnień obronnych, budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz do wyrobu różnych sprzętów i narzędzi, które zaspokajały podstawowe potrzeby ludzkie. W miarę upływu tysiącleci doskonalono narzędzia i sposoby obróbki drewna, lepiej poznawano jego właściwości i nauczono się wykorzystywać je do określonych celów. Wraz z różnicowaniem się wyrobów z drewna powstawały różne specjalności rzemieślnicze, takie jak: stolarz meblowy i budowlany, bednarz, szkutnik, kołodziej i inne.

W wieku XIX w stolarstwie zaczęto stosować różnego rodzaju maszyny i urządzenia. U schyłku XIX w. do produkcji stolarskiej wprowadzono nowe materiały wytwarzane z drewna, takie jak płyty stolarskie, sklejka, a w drugiej połowie XX w. — płyty wiórowe, paździerzowe, pilśniowe, laminaty i folie.

Obecnie w dalszym ciągu rozwija się mechanizacja prac stolarskich. Wzrost produkcji wyrobów stolarskich powoduje zwiększenie zużycia drewna, co niekorzystnie wpływa na stan lasów. Wynalezienie tworzyw sztucznych, z których łatwo kształtuje się różne wyroby, spowodowało ograniczenie lub zaprzestanie produkcji z drewna wielu przedmiotów użytku codziennego. Jednak ciągle jeszcze wyroby stolarskie są niezastąpione w zaspokajaniu potrzeb ludzkich.

Przedmioty wykonywane technikami stolarskimi nazywa się wyrobami stolarskimi. Powszechnie używanymi wyrobami stolarskimi są: meble, stolarka budowlana, opakowania drewniane, wyroby bednarskie, wyroby szkutnicze, sprzęt sportowy, środki transportu lądowego, galanteria drzewna, drewniane instrumenty muzyczne.

Wyroby stolarskie mogą być wykonane z jednego kawałka drewna, jak np. uchwyt młotka, lub mogą składać się z elementów, tj. odpowiednio ukształtowanych pojedynczych, niepodzielnych części. Odpowiednie wzajemne usytuowanie elementów względem siebie oraz ich unieruchomienie w wyrobie gotowym tworzą konstrukcję wyrobu.. Występujące w nim elementy konstrukcyjne można podzielić na trzy grupy.
• Elementy główne tworzą podstawową konstrukcję mebli. W taborecie są to nogi 1 i deseczki poziome łączące nogi, zwane oskrzyniami 2.
• Elementy uzupełniające umożliwiają użytkowanie wyrobu. W taborecie jest to siedzisko 3.
• Elementy kompensacyjne zwiększają trwałość wyrobu. Na przykład w taborecie elementem tym jest łączyna 4, czyli listwa łącząca nogi w pewnej odległości od oskrzyni. Bez tego elementu można użytkować taboret, jednak pochylone nogi mają tendencję do rozchylania się, a więc taboret nie będzie wyrobem trwałym. Elementy wchodzące w skład wyrobów stolarskich mogą mieć kształt prostoliniowy lub krzywoliniowy. Ponadto w wyrobach stolarskich występują elementy płytowe, graniakowe i prętowe.
• Elementy płytowe mają przekroje poprzeczne o kształcie wydłużonych prostokątów, np. siedzisko taboretu.
• Elementy graniakowe mają przekroje poprzeczne prostokątne o szerokości nie przekraczającej dwukrotnej ich grubości, np. noga taboretu.
• Elementy prętowe mają przekroje poprzeczne o kształcie zbliżonym do koła, a ich długość jest wielokrotnie większa od średnicy, np. kij do szczotki czy noga krzesła giętego.

Ponadto elementy wyrobów stolarskich mogą być proste lub złożone.
• Elementy proste są wykonane w całości z jednego materiału. Jeżeli są wykonane z drewna litego, noszą nazwę elementów litych. Na przykład nogi i oskrzynia taboretu.
• Elementy złożone składają się z kilku różnych materiałów. Na przykład siedzisko taboretu jest złożone z płyty wiórowej, z kawałków laminatu i z doklejek z tworzywa sztucznego.

Do podstawowych materiałów, z których współcześnie wykonuje się wyroby stolarskie, należą: drewno lite i tworzywa drzewne, takie jak: płyty wiórowe, paździerzowe, pilśniowe, sklejka, okleina oraz tworzywa sztuczne — folie i laminaty. Ponadto mogą występować elementy z metalu i szkła.

Składanie wyrobu stolarskiego z elementów nazywa się montażem. Elementy łączy się w podzespoły, zespoły i gotowe wyroby.

Podzespół jest to zasadnicza część mebla, składająca się z połączonych trwale ze sobą elementów. Rozróżnia się dwie podstawowe konstrukcje podzespołów: ramową, w skład której wchodzą graniaki (ramiaki, listwy), tworzące jak gdyby ramę, i oskrzyniową, składającą się z płyt meblowych tworzących oskrzynię. Istnieją również (oprócz ww.) inne formy — pośrednie.

Opakowania drewniane to różnego rodzaju skrzynki i klatki, służące do transportu i przejściowego przechowywania różnych produktów rolnych i przemysłowych. Niektóre opakowania drewniane służą do jednorazowego użycia i po spełnieniu swej funkcji zostają zniszczone. Są więc mało ekonomiczne i coraz częściej zastępuje się je innymi rodzajami opakowań.

Klatki służą między innymi do zabezpieczenia mebli przed uszkodzeniami w czasie transportu. Do opakowań zalicza się również palety ładunkowe, odgrywające rolę podstaw do różnych ładunków w mniejszych opakowaniach. Po ustawieniu ich na palecie istnieje możliwość łatwego manipulowania większą ilością ładunków za pomocą różnego rodzaju wózków. Na rysunku 1-2 przedstawiono podstawowe typy skrzynek oraz paletę ładunkową.

Skrzynki wykonuje się z materiałów tartych, najczęściej grubości 13, 16 i 19 mm, z drewna sosny, świerku i jodły oraz ze sklejki, różnej grubości płyt, a także z fornirów grubości 2,5-5 mm lub z deszczułek grubości 4-10 mm. Technologia skrzynek zależy od ich typu oraz od materiału, z którego się je wykonuje. Dla przykładu omówiono poniżej sposób wykonywania klatek.
Materiałem wyjściowym do produkcji klatek mogą być gotowe łaty lub kłody, z których pozyskuje się łaty. Wytwarzanie łat z kłód rozpoczyna wycięcie na trakach bali grubości równej szerokości łat. Następnie bale dzieli się za pomocą pilarek na łaty, które po wysuszeniu do odpowiedniej wilgotności (12-18%) mogą być użyte do wyrobu opakowania. Za pomocą piły poprzecznej łaty dzieli się na odcinki równe długościom poszczególnych elementów klatki. Łączenia elementów w zespoły płaskie dokonuje się za pomocą gwoździ. Zespoły skrzynkowe płaskie mogą być w takiej postaci magazynowane. Przed pakowaniem dokonuje się montażu zespołów płaskich w klatkę, a po zapakowaniu wyrobu — przybija wieko.

Wyroby bednarskie należą do grupy opakowań z drewna. Jednak ze względu na specyfikę produkcji ich wytwarzanie należy do odrębnego zawodu — bednarstwa. Zaletami beczek jest ich wytrzymałość na uderzenia i duża trwałość. Służą do transportu i przechowywania substancji płynnych, jak piwo, wino, oleje oraz ciał półpłynnych, jak np. smary. W beczkach przechowuje się również ciała stałe, a mianowicie: śledzie, kapustę, ogórki czy masło.

Wyroby bednarskie składają się z klepek, tworzących ścianę boczną, zwaną pobocznicą lub korpusem beczki, oraz z jednego lub dwóch den. Klepki łączy się ze sobą na styk bez użycia kleju za pomocą metalowych obręczy. Do wytwarzania wyrobów bednarskich używa się drewna dębu, buka i lipy oraz świerku, sosny i modrzewia.

Wyroby bednarskie produkują rzemieślnicy i przemysł. Spośród kilku metod produkcji tych wyrobów omówiona zostanie jedna z metod przemysłowych. Surowcem wyjściowym do produkcji są dłużyce dzielone poprzecznie na kłody, z których po przetarciu na trakach uzyskuje się bale i deski boczne. Otrzymane tą drogą bale manipuluje się poprzecznie na pilarkach tarczowych na odcinki odpowiadające żądanej długości klepek. Z wycinków bali wycina się klepki wklęsło-wypukłe za pomocą pił cylindrycznych, zwanych klepkarkami. Z desek bocznych natomiast wyrzyna się klepki płaskie na pilarkach tarczowych. Uzyskanie szczelności w wyrobach bednarskich decyduje o przydatności wyrobu do użytku. Zsychanie się klepek w gotowym wyrobie stwarza niebezpieczeństwo powstania szczelin. Z tego powodu uzyskany materiał poddaje się suszeniu, doprowadzając go do wilgotności niższej o 1-2% od wilgotności wyrobów gotowych.

Wysuszone klepki sortuje się i po wyrównaniu długości ich boki, zwane spoinami, poddaje obróbce. Klepki płaskie pozyskane z desek bocznych przed obróbką boków struga się i wyżłabia. Obróbki spoin dokonuje się na specjalnych maszynach — spoiniarkach automatycznych, które nie tylko wyrównują boki klepek, ale również nadają im pożądane kształty. Po przesortowaniu klepki nadające się do dalszej produkcji składa się w wachlarze beczkowe, które w celu zmiękczenia drewna przed gięciem poddaje się parzeniu. Po uplastycznieniu drewna następuje ściąganie korpusów beczkowych na prasach dzwonowych, które mechanicznie ściągają rozchylone końce klepek, dociskając ich boki do siebie. Jednocześnie nakłada się obręcze robocze, wymieniane w końcowej fazie produkcji na obręcze stałe. Uderzenia młotkiem wyrównują położenie klepek po zdjęciu korpusu beczki z prasy dzwonowej. Naciągarkami mechanicznymi obręcze dociska się do klepek w celu mocniejszego przylegania spoin. Uzyskane w ten sposób korpusy suszy się nad ogniem lub w specjalnych kołpakach elektrycznych. Ta czynność, nazywana wypalaniem, ma na celu utrwalić wygięte kształty klepek przez ich suszenie. Podczas tej operacji klepki zsychają się i trzeba ponownie dociskać obręcze na naciągarkach. Następnie wytacza się wgłębienia do mocowania dna, zwane wątorami. Czynność tę wykonuje się na wątornicach dwunożowych, jednocześnie na obu końcach klepek.

Wnętrze beczki wyrównuje się na wytaczarce wewnętrznej, a następnie wywierca otwór czopowy służący do nalewania płynów. Dna do beczek wykonuje się z klepek płaskich, łączonych na szerokość kołkami i następnie struga na określoną grubość. Z tak uformowanych kwadratów wycina się dna na denkarkach, które jednocześnie formują ścięcia wątorowe. Gotowe dna mocuje się w korpusach po uprzednim zdjęciu obręczy roboczych, znajdujących się przy końcach klepek, a następnie nabija obręcze stałe. Po oczyszczeniu powierzchni — beczka jest gotowa do użycia.

Wyroby szkutnicze to łodzie, kutry, barki służące do przewozu towarów rzekami, jachty itp. Wprawdzie w budowie środków transportu wodnego zachodzą obecnie poważne zmiany, polegające na wprowadzeniu innych tworzyw w miejsce drewna, to jednak jest ono jeszcze ciągle cennym surowcem, szczególnie w budowie jednostek pływających o mniejszej wyporności.

Rozwiązania konstrukcyjne wyrobów szkutniczych są bardzo różnorodne. Jest to związane z wielkością jednostek pływających — od najmniejszych jednoosobowych kajaków, poprzez różne odmiany łodzi, aż do dużych kutrów rybackich. Wszystkie jednostki pływające z drewna, bez względu na ich wielkość, są zbudowane z wielu elementów drewnianych, tworzących szkielet, oraz z zamocowanego na nim szczelnego poszycia. Tworzą one razem kadłub. W produkcji szkutniczej drewno, oprócz przeznaczenia jako materiał konstrukcyjny, należy jeszcze ciągle do grupy cennych materiałów używanych do wyposażenia wnętrz statków.

W produkcji jednostek pływających morskich i śródlądowych używa się tarcicy iglastej (drewna sosny, modrzewia, jodły i świerku) oraz liściastej (drewna dębu, jesionu i wiązu). Asortyment materiałów tartych przeznaczonych na budowę statków jest bardzo różnorodny. W jego skład wchodzą również materiały przeznaczone do wykonywania elementów giętych i klejonych.

Najprostszym w budowie i najbardziej pospolitym wyrobem szkutniczym jest kajak. Do jego wykonania używa się tarcicy dębowej - na rufę i sztabę - oraz tarcicy sosnowej - na pozostałe elementy. Poszycie kadłuba, a więc dno i pokład, wykonuje się ze sklejki liściastej, przynajmniej półwodoodpornej, grubości 4 mm. Sporządzanie szkieletu polega na wykonaniu szeregu elementów, które a przeważającej większości są prostymi listwami o przekroju poprzecznym kwadratowym lub prostokątnym. Jedynie żebra w części przylegającej do dna i pokładu mają kształty łuków.

Elementy kajaka łączy się ze sobą za pomocą wkrętów mosiężnych lab stalowych, uprzednio miniowanych. Po przygotowaniu elementów szkieletu do kilu zamocowuje się sztabę oraz rufę, w taki sposób, aby znajdowały się one w jednej płaszczyźnie biegnącej wzdłuż kilu. W celu ułatwienia montażu najlepiej jest unieruchomić kil na szablonie, to jest na belce, której górna powierzchnia pozioma ma wygięcie odpowiadające wygięciu kilu w gotowym kajaku. Sztaba i rufa, po zamocowaniu kilu w szablonie, muszą być do niego prostopadłe. Następnie do unieruchomionego kilu mocuje się żebra. Między kilem a płaszczyzną żeber powinny być zachowane kąty proste. Unieruchomianie żeber następuje przez przykręcanie ich do wzdłużników pokładowych i bocznych. Zamontowanie burt, połączone z lekkim wygięciem, kończy montaż szkieletu kadłuba. Teraz można już go zdjąć z szablonu i zakonserwować gorącym pokostem, a następnie pomalować olejnym lakierem.

W celu zabezpieczenia kajaka przed zatonięciem w razie wywrotki lub przecieków w części dziobowej i rufowej montuje się dwa niewielkie zbiorniki powietrza, wykonane z blachy zabezpieczonej przed rdzewieniem.

Sklejkę przeznaczoną na dno i pokład należy pociąć na formaty o odpowiednich kształtach, tak aby przy montażu ich połączenia wypadły zawsze na żebrach. Sklejkę przybija się do szkieletu gwoździami rozmieszczonymi w dwóch rzędach naprzemianlegle. Czynność ta jest połączona z zabiegiem uszczelniania miejsc styku burt z poszyciem, to jest dnem i pokładem. Najpierw wykonuje się poszycie dna, które po tej czynności również należy pokryć zabezpieczającą warstwą pokostu. Przymocowanie pokładu, burtnic oraz listewek zakrywających widoczną z boku burt sklejkę poszycia kończy montaż kadłuba.

Po wyczyszczeniu powierzchni kajaka kadłub gruntuje się gorącym pokostem i kilkakrotnie maluje. Montowanie podłogi, siedzeń oraz układu sterującego należy do prac wyposażeniowych, podobnie jak wykonanie wioseł.

Sprzęt gimnastyczny i sportowy stanowi szeroki asortyment różnego rodzaju wyrobów drewnianych stosowanych jako urządzenia do ćwiczeń. Są to sprzęty stanowiące wyposażenie sal gimnastycznych, jak drabinki, równoważnie, ławy, kozły i skrzynie. Oprócz tych wyrobów produkuje się wiele urządzeń używanych na boiskach sportowych, np.: płotki, oszczepy, kije hokejowe, rakiety tenisowe, skocznie, tyczki, narty, sanki, łodzie i kajaki wyścigowe oraz bobsleje.

Oddzielną grupę sprzętu sportowego stanowią szybowce, a więc wyroby bardziej skomplikowane i wymagające wysokich umiejętności stolarskich do ich wykonania. Produkcja sprzętu sportowego często nie odbiega od technologii wyrobów meblarskich. Jednak istnieje duża grupa sprzętu sportowego i gimnastycznego o specyficznym przebiegu produkcji.

Drewno jest stosowane w budowie takich środków transportu lądowego, jak: wozy konne, skrzynie ładunkowe samochodów ciężarowych, sanie oraz wagony kolejowe i tramwajowe. Ciągle odczuwany brak drewna powoduje zastępowanie go metalem i tworzywami drzewnymi lub sztucznymi.

Galanteria drzewna obejmuje przedmioty drobne, których funkcja może być dekoracyjna lub użytkowa. Do grupy galanterii dekoracyjnej zalicza się różnego rodzaju wyroby artystyczne, jak kasetki, broszki, korale, bransolety, figurki rzeźbione lub toczone, talerze toczone i zdobione intarsją lub malowaniem oraz okładki do albumów. Są to na ogół wyroby rzemieślnicze lub chałupnicze, wykonywane jako pamiątki, naśladujące swymi formami i ozdobami wzory regionalne (ludowe).

W galanterii użytkowej istotniejsze są cechy użytkowe od estetycznych. Do galanterii użytkowej zalicza się: popielniczki, fajki, cygarniczki, laski, drobny sprzęt kuchenny (wałki, stolnice) oraz ramiączka do ubrań czy klamerki do mocowania bielizny podczas suszenia na sznurach.

Galanteria techniczna to najczęściej drewniane elementy narzędzi, jak: trzonki młotków, siekier, łopat i szpadli oraz rękojeści drewniane takich narzędzi, jak pilniki, śrubokręty czy dłuta.

Drewniane instrumenty muzyczne są znane od wieków. Drewno jako materiał rezonansowy szczególnie dobrze nadaje się do wyrobu instrumentów muzycznych. Ponadto łatwość obróbki i łączenia elementów w całość, lekkość oraz stosunkowo duża trwałość dają mu pierwszeństwo przed innymi materiałami. Z tych powodów z drewna produkuje się na szeroką skalę instrumenty lutnicze: skrzypce, wiolonczele i basy, gitary, mandoliny, banjo, bałałajki oraz instrumenty dęte takie, jak piszczałki, flety, fagoty, jak również instrumenty strunowo-klawiszowe - fortepiany czy pianina.

Wśród różnorodnego sprzętu muzycznego wykonywanego z drewna na wyróżnienie zasługują skrzypce. Do ich wykonania są niezbędne duże umiejętności i doświadczenie zawodowe. Wytwarzaniem skrzypiec zajmują się lutnicy. Dźwięk w skrzypcach powstaje podczas przesuwania smyczka po strunach napiętych na pudle rezonansowym. Elementy konstrukcyjne skrzypiec. Płyta górna pudła rezonansowego jest wykonywana z drewna rezonansowego świerka lub jodły, a płyta dolna 2 z jaworu, klonu lub gruszy. Jakość tonu skrzypiec zależy między innymi od wykonania płyty górnej, której grubość jest różna w różnych jej punktach i zawiera się w granicach 2,5-6 mm.

Data dodania produktu: 27 grudzie 2010.
 

Klienci, którzy wybrali ten produkt, kupili również:

podstawy obróbki cnc
podstawy obróbki cnc
roboty ciesielskie
roboty ciesielskie
atlas drzewa łatwe rozpoznawanie
atlas drzewa łatwe rozpoznawanie
maszynowa obróbka, narzędzia i podstawowe obrabiarki stolarskie
maszynowa obróbka, narzędzia i podstawowe obrabiarki stolarskie
przyrządy, uchwyty i sprawdziany specjalne w przemyśle drzewnym
przyrządy, uchwyty i sprawdziany specjalne w przemyśle drzewnym
stolarstwo cz. 1
stolarstwo cz. 1