Szukany produkt
 
Wydawnictwo 

Kategorie

 
 

Informacje

 
 
ikebana japońska sztuka układania kwiatów
ikebana japońska sztuka układania kwiatów
Sposób układania poszczególnych kompozycji opisany krok po kroku

 

Autor: Rumiko Shiraishi Manako, Odile Carton, Lila Dias
Tytuł: ikebana japońska sztuka układania kwiatów
Tytuł oryginału: IKEBANA Compositions en pas a pas
Tłumaczenie: Piotr Wrzosek
Rok wydania: 2009
Miejsce wydania: Warszawa
Oprawa: miękka
Format: 205x260 mm
Ilość stron: 96
Międzynarodowy Standardowy Numer Książki: ISBN 978-83-7243-778-5
Wydawnictwo: RM
 
  • Opis
  • Spis treści
 

IKEBANA JAPOŃSKA SZTUKA UKŁADANIA KWIATÓW

Ikebana oznacza dosłownie „ożywiać kwiaty w wodzie". Ta licząca setki lat sztuka, zrodzona w Japonii, uczy komponowania bukietów harmonijnych i naturalnych zarazem.

Ikebana, japońska sztuka florystyczna, jest jednym z najbardziej wyrafinowanych wyrazów japońskiej estetyki. Ta wielowiekowa tradycja z biegiem lat przeszła ewolucję dającą początek wielu różnym stylom i coraz bardziej kreatywnym formom. Tworząc kompozycję, musimy pamiętać, że nie odwzorowujemy powierzchownej rzeczywistości roślin, ale wyrażamy ich intymną kwintesencję.

Ta książka przedstawia kompozycje trzech wielkich szkół ikebany: Ikenobo, Ohara i Sogetsu. Fotografowane etap po etapie kompozycje reprezentują różne style i podążają zgodnie z rytmem pór roku. Tradycyjne bądź nowoczesne, zależnie od szkoły, wszystkie posiadają wspólne cechy i wspólny cel, jakim jest poprowadzenie czytelnika krok po kroku w zgłębianiu tej sztuki skłaniającej do zwrócenia uwagi na przemijanie czasu i ulotne

Prosta czynność zrywania kwiatów, żeby umieścić je w naczyniu i cieszyć oko ich pięknem, sięga prawdopodobnie początków ludzkości. Zachwyt pięknem jest uniwersalny. Kwiaty swoim wdziękiem, a kompozycje prostotą skłaniają do zadumy i zjednują serca ludzi na całym świecie.

Japończycy jednak postrzegają naturę w inny sposób, widząc w jej elementach coś więcej niż tylko walory dekoracyjne. Być może przyczyną tego sposobu widzenia świata jest naturalne otoczenie archipelagu oraz zmiany zachodzące w japońskim krajobrazie z nastaniem kolejnej pory roku. Szintoizm, starożytna religia narodowa, w znacznym stopniu przyczynił się do rozbudzenia wrażliwości na język natury i obecność kami, bóstw zamieszkujących kamienie, drzewa, rzeki, wiatr czy kwiaty. Tradycja aranżacji kwiatów i kontemplacji stała się formą duchowości. Zwyczaj umieszczania ich przed ołtarzem jest ściśle związany z buddyzmem wprowadzonym w Japonii w VI wieku. Rozwój ikebany wywodzi się z kuge, ofiar kwiatowych w rytuałach buddyjskich. Ofiarowane kwiaty mają w nich wymiar sakralny. Trzy elementy zaaranżowane w naczyniu i wznoszące się nad wodą symbolizują jedność nieba, człowieka i ziemi.

W okresie Heian (794-1185) rozpowszechnił się zwyczaj podziwiania pięknych kwiatów w naczyniu, ale nie złożonych przed ołtarzem. Są tematem wielu poematów, powieści i innych form literackich z tej epoki.

W okresie Kamakura (1185-1333) konkursy kompozycji kwiatowych, zwanych tanabana-e, odbywały się na dworze w dniu tanabana (festiwal gwiazdy Wega, siódmego dnia siódmego miesiąca kalendarza księżycowego). Tego dnia mnisi i arystokraci rywalizowali ze sobą, wykonując kompozycje kwiatowe na cześć festiwalu.

W okresie Muromachi (1333-1568) władzę przejęli samuraje (elita klasy wojowników), co spowodowało ogromne zmiany w całym społeczeństwie. Na ten okres przypadają początki tradycyjnych sztuk japońskich, między innymi chado (ceremonia picia herbaty) i ikebany. Wraz z architektonicznym stylem shoin-zukuri (styl rezydencji) pojawiła się tokonoma, alkowa w rogu zashiki (sala przyjęć lub salon), stając się małą, harmonijną przestrzenią, w której z wyrafinowanym smakiem rozmieszczano kwiaty, kakemono (podwieszane malowidła) i inne dzieła sztuki. Sztuka układania kwiatów, praktykowana przez mnichów i warstwy arystokracji, stopniowo traciła konotację religijną. Pozostała jednak ściśle powiązana ze sferą duchową, podporządkowaną pojęciom filozoficznym i symbolice. Aspirowała do wyrażenia doskonałej łączności między Bogiem, człowiekiem i tworzeniem, stając się bardzo wyrafinowaną formą sztuki kado (droga kwiatów).

W XVI wieku próbowano nadać znaczenie myślom artysty, przechodząc od biernego podziwiania kwiatów do podejścia bardziej złożonego. Ta postawa tworzy fundament ikebany (ikeru znaczy ożywiać, utrzymywać przy życiu, a hana kwiat). Podstawowe zasady tej sztuki zostały opracowane już w połowie XV wieku przez kapłana Ikenobo Senkei, twórcę pierwszej szkoły ikebany, szkoły Ikenobo. Pierwsze kompozycje tworzył pod nazwą tatehana (stojące kwiaty).

W okresie Azuchi-Momoyama (1568-1616) tatehana ewoluowała w kierunku rikka (kompozycja pionowa), najbardziej rygorystycznej z kompozycji kwiatowych. W przeciwieństwie do rikka, nageire (dosłownie „wrzucać do środka") jest bardziej spontaniczną formą ikebany, a jej celem jest swobodna kompozycja z dzikich kwiatów, zgodnie z własnym gustem i własną wrażliwością estetyczną. Ten typ kompozycji jest ściśle związany z ceremonią picia herbaty: chabana (kwiaty używane podczas ceremonii picia herbaty) ogranicza się do jednego prostego kwiatu, którego piękno wyraża całą naturę.

W okresie Edo (1616-1868) pojawiła się wielka różnorodność szkół. Na czele każdej z nich stał lemoto, a w kolejnym stuleciu ikebana była już uprawiana przez wszystkie warstwy społeczeństwa japońskiego.

W drugiej połowie XIX wieku, w okresie Meiji, Japonia po dwóch stuleciach izolacji otworzyła się na Zachód. Dokonujące się w tej epoce przemiany wywarły ogromny wpływ zarówno na sztukę, jak i na życie codzienne. Unshin Ohara zerwał z tradycją i rozwinął nową formę ikebany, moribana (zebrane kwiaty), pierwszy krok do ikebany współczesnej. Stworzył szkołę Ohara, oficjalnie założoną dopiero w 1912 roku.

W 1927 roku Sofu Teshigahara wraz z grupą awangardowych artystów proklamował nowy rodzaj ikebany wykorzystujący kwiat jako element rzeźbiarski, tworząc szkołę Sogetsu.

W różnych epokach istniały więc różne formy ikebany, ale ta sztuka pozostaje blisko związana z narodem, który zawsze wykazywał skłonność do bezgranicznego podziwu dla najbanalniejszych aspektów przyrody.

Przez stulecia ikebana przechodziła ewolucję, dając początek różnorodnym stylom i coraz bardziej twórczym formom, których podstawowe zasady są wszakże wspólne wszystkim szkołom. Oparta na asymetrii i pustej przestrzeni oraz harmonijnej równowadze między materiałami a naczyniem, kompozycja kwiatowa stała się jednym z najbardziej wyrafinowanych wyrazów japońskiej estetyki.

Asymetria jest tym co „niedoskonałe", „niedokończone", „żyjące", czymś co sprzyja wciągnięciu widza, skłaniając go do medytacji lub marzeń, czymś co potrafi wyrazić prawdę natury. Pusta przestrzeń wydobywa wdzięk każdego elementu i nie pozwala oku zatrzymać się na jednym z nich. Przestrzeń pusta jest przestrzenią mentalnego spokoju, przestrzenią na nabranie oddechu.

Każda roślina - kwiat, liść, gałąź, korzeń, mech, trawa itd. - może być wykorzystana w bukiecie ikebany, który składa się z jednego lub więcej elementów. Te proste i wyrafinowane kompozycje skłaniają do zastanowienia nad przemijaniem czasu, tajemnicą pór roku, pięknem tego, co ulotne.

W praktyce ikebany ważne jest, żeby nie odtwarzać zewnętrznego wyglądu roślin, a więc ich „natury", ale wyrazić ich intymną kwintesencję, shussho. „Natura" oznacza wygląd zewnętrzny (cechy wspólne wszystkim roślinom rosnącym ku słońcu, w harmonii ze środowiskiem i rytmem pór roku), sussho zaś wyraża głębię. Uchwycić różnicę między „naturą" a sussho i trafić prosto do serca materiału, żeby wydobyć z niego kwintesencję, pozostaje celem i sekretem ikebany. A jeżeli poprzez rośliny uda się uchwycić trochę smaku natury, to cel został osiągnięty.

W tej książce zaproponowano czytelnikowi wiele kompozycji reprezentujących różne style, zgodnie z rytmem pór roku - bardziej tradycyjne lub bardziej nowoczesne, zależnie od szkoły. Formy ikebany, tak różne, posiadają wszakże cechy wspólne, a celem ich jest poprowadzenie czytelnika krok po kroku w nauce tej sztuki. Zanim będzie zdolny do tworzenia kompozycji wysoce spirytualnych lub poetyckich, takich jak rikka czy bunjin, debiutant musi opanować pewną liczbę stylów. Powtarzanie i praktyka rozwijają spojrzenie na rzeczywisty wygląd roślin i na sposób wyrażania ich subtelnego języka.

Punktem wyjścia układania bukietu ikebany są trzy główne elementy. W zależności od szkoły te elementy noszą różne nazwy i nie zawsze mają to samo znaczenie symboliczne.

W szkole Ikenobo te elementy nazywają się shin, soe i tai. Shin reprezentuje człowieka, soe niebo, a tai ziemię.

W szkole Ohara są nazywane shu, fuku i kyaku, a są symbolicznym wyobrażeniem odpowiednio nieba, człowieka i ziemi.

W szkole Sogetsu te same elementy, reprezentujące niebo, człowieka i ziemię, nazywają się odpowiednio shin, soe i hikae.

Tym trzem elementom podstawowym mogą towarzyszyć inne, pomocnicze. W szkole Sogetsu są to jushi, zaś w szkołach Ikenobo i Ohara noszą nazwę ashirai.

Każda kompozycja podlega bardzo precyzyjnym regułom. Ich budowę łatwiej pomogą zrozumieć schematy, ale także w tym przypadku istnieją różne warianty w poszczególnych szkołach. Niemniej jednak postaramy się przedstawić je w sposób bardzo przystępny.

Data dodania produktu: 13 maj 2010.