Szukany produkt
 
Wydawnictwo 

Kategorie

 
 

Informacje

 
 
art deco meble i sztuka użytkowa
art deco meble i sztuka użytkowa
Ponad 100 Barwnych ilustracji, najciekawsze dzieła, najważniejsi twórcy

 

Autor: Praca zbiorowa
Tytuł: art deco meble i sztuka użytkowa
Tytuł oryginału: Centuries of Style. Art Deco. Furniture and Metalwork
Tłumaczenie: Wojciech Lipowicz, Marta Weronika Węcławska
Rok wydania: 1999
Miejsce wydania: Poznań
Oprawa: twarde lakierowane okładki
Format: 215x215 mm
Ilość stron: 64
Międzynarodowy Standardowy Numer Książki: ISBN 83-7212-177-X
Wydawnictwo: Podsiedlik-Raniowski i Spółka
 
  • Opis
  • Spis treści
 

ART DECO MEBLE I SZTUKA UŻYTKOWA

Ponad 100 Barwnych ilustracji

Najciekawsze dzieła, najważniejsi twórcy

Fascynujące fakty

Termin „Art Deco" wiąże wiele różnych znaczeń, aczkolwiek o specyficznym zakresie. Na przykład dla purystów to bogate meblarstwo paryskie, a dla zwolenników modernizmu - minimalizm wzornictwa. Romantykom określenie to przywołuje obraz połyskliwych drapaczy chmur na Manhattanie, zaś entuzjastom wzornictwa przemysłowego każe pamiętać o bakelitowym radioodbiorniku.

W węższym znaczeniu Art Deco to szkoła bogatego francuskiego wzornictwa, które szczyt osiągnęło na paryskiej Exposition Internationale des Arts Decoratifs et Industriels Modernę s w 1925 roku; termin utworzono właśnie od jej nazwy. Z biegiem lat jednak również inne zjawiska, znamienne dla różnych kierunków i krajów „wieku maszyny", zaczęto obejmować tym określeniem, które z początku było mało rozpowszechnione i na dobre weszło w użycie dopiero w latach sześćdziesiątych naszego wieku. Tak więc cechy Art Deco, lub - inaczej - Le Style 1925, zostały rozszerzone na znacznie większy obszar i objęły nowoczesną architekturę, wzornictwo, zdobnictwo, grafikę, a nawet sztuki piękne z lat od ok. 1915 do 1940 roku (z nowojorską Wystawą Światową w latach 1939-1940 jako swoistym finałem). Niektóre dzieła Art Deco powstałe poza Francją - np. meble Niemca Brunona Paula czy biżuteria amerykańskiej firmy Black, Starr & Frost - były inspirowane ściśle wzornictwem paryskim. Wielu projektantów w całej Europie i Stanach Zjednoczonych płaciło jakiś, choćby szczątkowy, trybut francuskiemu stylowi i smakowi. Byli wśród nich angielscy i amerykańscy twórcy ówczesnych kin-pałaców, jak urodzony w Rosji Serge Chermayeff i brytyjska artystka Ciarice Cliff, ze swą świetną, zgiełkliwie barwną ceramiką. Jeszcze inni, np. artyści Bauhausu i skandynawscy twórcy szkła, kreowali własne, oryginalne style, wyraziście nowoczesne i na pozór zupełnie odmienne od dekoracyjności właściwej Francuzom.

STYL O WIELU TWARZACH. Aczkolwiek Art Deco charakteryzuje się formami geometrycznymi, obficie zdobionymi powierzchniami, stylizowanymi kwiatami, wiotkimi sylwetkami kobiet i zwierząt czy jaskrawą kolorystyką, jest przecież stylem o wielu obliczach, zmiennym jak pory roku i mogącym zaspokoić różne gusta.

U ŹRÓDEŁ ART DECO. Nasiona Art Deco zostały posiane dawno przed paryską Wystawą 1925 roku, w ostatnich latach XIX i pierwszych XX wieku, kiedy to panował jeszcze styl Art Nouveau. Inspirowany naturą, charakteryzujący się organiczną linią i asymetrią, miał apogeum na paryskiej Wystawie Światowej w 1900 roku. Szybko jednak - po części za sprawą rozwijającego się uprzemysłowienia – rozpoczął się jego zmierzch. W kontekście swego poprzednika Art Deco była nowoczesna, ponieważ odwoływała się do inspiracji wzornictwa przemysłowego i przyspieszyła stosowanie nowych materiałów - plastiku, bakelitu i chromu.

Początków nowoczesności należy szukać w Wiedniu, gdzie architekci i projektanci: Otto Wagner (1841-1918), Josef Hoffmann (1870-1956) i Koloman Moser (1868-1918) zapoczątkowali tendencję do posługiwania się formami prostoliniowymi, co zostało przyjęte - tak z rozmysłem, jak i nieświadomie - przez projektantów francuskich i niemieckich, a później także amerykańskich. Niektóre austriackie wzory mebli, szkła i naczyń stołowych, nawet te z początku wieku, mają nowoczesny wygląd. W ten sam sposób Charles Rennie Mackintosh (1868-1928), pochodzący z Glasgow, a którego podziwiali wiedeńczycy, tworzył meble, wnętrza i budynki, odzwierciedlające protomodemistyczną wrażliwość, z jej jasnymi kolorami, subtelnymi krzywiznami i czystymi liniami. To był świat niezależny od niepowstrzymanego, falującego designu jego francuskich rówieśników. Dwa zegary Mackintosha, oba z 1917 roku, są nowoczesne i architektoniczne w koncepcji. Zostały wykonane z użyciem erinoidu, syntetycznej masy plastycznej, produkowanej z żywicy lub proteiny. Jeszcze przed Mackintoshem brytyjscy projektanci tworzyli przedmioty masowej produkcji o uderzająco nowoczesnym wyglądzie. Srebrne i elektrolitycznie srebrzone naczynia stołowe jednego z twórców o największych osiągnięciach, Christophera Dressera (1834-1904), który dzbanki, świeczniki, teryny i serwisy do herbaty projektował w latach osiemdziesiątych XIX wieku, dziś są wystawiane w tak renomowanej kolekcji sztuki współczesnej, jaką jest Museum of Modern Art w Nowym Jorku.

RUCH ART AND CRAFTS. Angielski ruch Arts and Crafts, choć silnie osadzony w średniowiecznych jeszcze zasadach, praktykach i instytucjach rzemieślniczych, mógł wywrzeć pewien wpływ na Art Deco, lecz zadziwiająco okrężną drogą. Nurt ten prowadzi od jego wczesnych amerykańskich przedstawicieli, którzy później inspirowali projektantów w Stanach Zjednoczonych. Na przykład Frank Lloyd Wright (1867-1959) przynależy do estetyki Arts and Crafts, choć jego niektóre późne prace są aerodynamiczne i podobne do wytworów Bauhausu.

WPŁYWY EGZOTYKI. Francuscy projektanci, których prace są egzemplifikacją Art Dćco: Emile-Jacques Ruhimann, Jean Dunand, Armand-Albert Rateau, Sue et Mare, Renć Lalique i inni pozostawali wszak pod mniejszym wpływem swoich bezpośrednich europejskich poprzedników niż bywało to w okresach wcześniejszych. Inspiracja natomiast przychodziła często z odległych, egzotycznych miejsc. Można rzec, iż twórcy ci byli zależni przede wszystkim od czynników zewnętrznych.

SZTUKA PRYMITYWNA I ORIENTALNA. Dochodzenie do źródeł Art Deco jest trudnym zadaniem, gdyż jej inspiracje były różnorodne. Najlepiej wśród nich rozpoznane to afrykańska sztuka plemienna, prekolumbijska architektura Ameryki Środkowej (Azteków i Majów) oraz sztuka Egiptu faraonów. Ten ostatni wpływ był owocem odkrycia grobu Tutanchamona w 1922 roku. Inspirująca okazała się również wyrazista scenografia, kostiumy i świetliste kolory Baletów Rosyjskich, glazury i laki Dalekiego Wschodu oraz posągi i prace z metalu grecko-rzymskiego klasycyzmu. W kreowaniu stylu miały także udział formy francuskiego meblarstwa okresu Ludwika XV i XVI, a częstokroć również sztuka współczesna. Fowizm, konstruktywizm i kubizm odegrały największą rolę w określaniu koloru i nadawaniu formy, zwłaszcza w dziedzinie dekoracji tkanin.

FUNKCJONALIZM. Modernistyczni wizjonerzy, tacy jak Le Corbusier (1887-1965) i jego asystentka Charlotte Perriand (ur. 1903), projektowali meble funkcjonalne. To, jak je nazywali, „wyposażenie" było rcdukcjonistyczne, czasami aż do przesady. Interesujący Corbusierowski, całkowicie biały Pavillon de 1"Esprit Nouveau na paryskiej Wystawie 1925 roku kontrastował z ostentacyjnie dekoracyjnymi ekspozycjami Sue et Mare Compagnie des Arts Francais, Lalique"a, Ruhimanna i innych. Przekaz Corbusiera był nader nowoczesny, a z dzisiejszej perspektywy i w kontekście dzieł wspomnianych artystów wydaje się nowoczesny tym bardziej.

WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE. Przedstawiciele głównego nurtu w sztuce Art Deco pochodzili przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych, gdzie projektanci przemysłowi, tacy jak Raymond Loewy, Walter Dorwin Teague i Walter von Nessen, pomagali określić się nowoczesnej kulturze, z jej zastawami stołowymi, wyrobami żelaznymi, urządzeniami gospodarstwa domowego, samochodami i samolotami. Prace tych utalentowanych Amerykanów - uderzająco opozycyjne wobec szkoły francuskiej - określiły kształt przyszłości. Ekscytująca droga ku niej nie wiodła jednak tylko wśród reliktów romantycznej i ornamentalnej tradycji.

KRZYŻOWANIE SIĘ STYLÓW. Inni Amerykanie zapożyczali jednak pełne koloru, dekoracyjne elementy od swych francuskich rówieśników i włączali je do dzieł modernistycznej architektury. Struktury podobne do budowli Chryslera i Chanina na Manhattanie stały się, rzec można, swego rodzaju świątyniami.

Lata 1905-1910 były okresem przejściowym, w którym rodził się w Paryżu styl znany dziś jako Art Deco. Większości jego zwolenników przyświecały, jak się zdaje, dwie fundamentalne idee. Pierwszą była chęć odrzucenia wszelkich obcych wpływów i powrót do tradycji czysto francuskiej. Andre Vera pisał: „To, czego oczekujemy od mebla [...], to kontynuowania francuskiej tradycji i pewność, że nowy styl będzie kontynuacją ostatniego stylu międzynarodowego, który wykreowaliśmy - stylu Ludwika Filipa".

Francuski smak w meblarstwie wyrażał się powrotem do osiemnasto- i wczesnodziewiętnastowiecznych stylów Ludwika XV, Ludwika XVI, konsulatu, empiru i dyrektoriatu, których formy adaptowano do współczesności. Druga idea ważna dla formowania się nowego kierunku propagowała odejście od krzywizny, tak istotnej dla ekspresji Art Nouveau. Gwałtowną, biologiczną linię secesji zastąpił teraz zdyscyplinowany, stylizowany bukiet.

Nowe organizacje powstałe we Francji w pierwszej dekadzie XX stulecia umożliwiły projektantom sztuki zdobniczej prezentowanie swoich prac w ramach regularnych przeglądów. Najważniejszą z tych organizacji było, powstałe w 1901 roku, Societe des Artistes Decorateurs. Wśród członków-założycieli Stowarzyszenia byli zarówno uznani projektanci i architekci doby Art Nouveau: Eugene Grasset, Hector Guimard i Eugene Gaillard, jak i artyści, którzy mieli stać się liderami Art Deco: Emile Decoeur, Francis Jourdain, Maurice Dufrane, Pauł Follot i Pierre Chareau.

Data dodania produktu: 19 maj 2009.